Gatazka ulertzen hastea - oinarri teoriko praktikoak
| Gunea: | Athlon |
| Ikastaroa: | Gatazken kudeaketa eskola kirola adinean |
| Liburua: | Gatazka ulertzen hastea - oinarri teoriko praktikoak |
| Nork inprimatua: | Gonbidatua |
| Data: | larunbata, 2026(e)ko maiatzaren 9(e)an, 14:24(e)tan |
1. Ongietorria eta markoa
1. Ongietorria eta markoa
Orri honetan, moduluaren testuingurua eta lanerako begirada aurkezten dira. Helburua da ikaslea kokatzea eta gatazkaren inguruko lehen marko hezitzailea eskaintzea.
Gatazkari buruz hitz egitean, ez gara arazoak konpontzera zuzenean joango; lehenik eta behin, ulertzen ikasi behar dugu. Liburu honek begirada horretan lagundu nahi dizu.
- Enpatia
- Beharrak
- Harremanak
Hurrengo orrietan, gatazkaren oinarrizko kontzeptuak landuko dira, eguneroko hezkuntza-egoeretatik abiatuta, eta pixkanaka begirada eraldatzaile bat eraikitzen joango gara.
2. Ulermen kontzeptuala
Marko kontzeptuala
Atal honetan, gatazkaren ulermen hezitzailearen oinarri kontzeptualak lantzen dira. Helburua da gatazka eta jokabide gatazkatsuak beste begirada batetik ulertzea, ondorengo esku-hartze pedagogikoak zentzuz eraikitzeko.
- Gatazkaren oinarrizko definizioak eta begirada eraldatzailea
- Jokabide oldarkorren atzean dauden faktoreak
- Agresibitatea pertsonon adierazpen gisa ulertzea
Jarraian aurkituko dituzun azpi-ataletan, eduki horiek pausoz pauso garatuko dira.
2.1. Gatazkaren oinarrizko markoa eta definizioak
Orri honetan gatazkaren oinarrizko ulermena lantzen da, ikuspegi hezitzaile eta eraldatzaile batetik. Helburua da gatazka arazo gisa ulertu ordez, informazioa ematen duen adierazpen gisa kokatzea.
- Enpatia
- Behar ase gabeak
- Harremanak
- Pertzepzioa
Gatazka ulertzen hastea
Gatazka giza harremanen ezinbesteko osagaia da. Historikoki, ordea, indarkeriarekin eta konfrontazioarekin lotu izan da, eta horrek gatazka modu negatiboan ulertzera eraman gaitu.
Ikuspegi hezitzaile eta eraldatzaile batetik, gatazka ez da saihestu beharreko akats bat, baizik eta harremanetan eta pertsonen barne-prozesuetan dagoen diskordantzia antzemateko aukera.
Autoreek gatazka modu desberdinetan definitu dute:
- Konfrontazio eta aurkakotasun gisa: interes, pertzepzio edo jarreren arteko talka, modu ez-bortitzean landu beharrekoa.
- Pertzepzioaren eta barne-konplexutasunaren emaitza gisa: gatazka ez da soilik objektiboa, baizik eta subjektiboa ere; pertsonak egoera nola interpretatzen duen funtsezkoa da.
Bideo honetan, gatazkaren inguruko ikuspegi nagusiak aurkezten dira, eta begirada eraldatzailearen oinarriak azaltzen dira.
2.2. Zergatik agertzen dira jokabide oldarkorrak?
Orri honetan, jokabide oldarkorren atzean dagoena ulertzen saiatuko gara. Helburua ez da jokabidea epaitzea, baizik eta jokabide horrek zer adierazten duen interpretatzen ikastea.
- Enpatia
- Behar ase gabeak
- Emozioak
- Testuingurua
Zer dago jokabide oldarkorren atzean?
Gatazka baten aurrean agertzen diren jokabide oldarkorrak —irainak, bazterketa edo jarrera desafiatzaileak— askotan akats moral gisa ulertu izan dira. Ikuspegi hezitzaile batetik, ordea, bestelako irakurketa egitea proposatzen da.
Juul-ek azpimarratzen duen bezala, jokabide oldarkorrak frustrazioaren eta behar ase gabeen adierazpen desegokiak izan ohi dira, ez pertsonaren borondate txarraren ondorio.
Faktore psikologiko eta emozionalak
- Premiak ez asetzea: autonomia, aitortza edo segurtasun beharrak ase gabe daudenean, jokabide gatazkatsuak ager daitezke.
- Emozioen kudeaketa zaila: haserrea, beldurra edo mesfidantza bezalako emozio biziak modu egokian adierazteko zailtasunak.
- Arreta eta onarpena bilatzea: batzuetan, ikasleek lotura eta aitortza eskatzeko modu suntsitzaileak erabiltzen dituzte.
Faktore sozial eta familiarrak
- Funtzio sozializatzailearen ahultzea: helduen erreferentzien gabeziak gazteen ziurgabetasuna areagotu dezake.
- Aisia pasiboa: aisialdi aktiboaren galerak emozioak eta frustrazioa lantzeko aukerak murrizten ditu.
Faktore horiek kontuan hartzeak enpatia aktibatzea eskatzen digu, eta jokabidea baino haratago begiratzera gonbidatzen gaitu.
Bideo honetan, gazteen jokabide gatazkatsuen atzean dauden faktore nagusiak azaltzen dira, begirada ez-epaitzaile batetik.
2.3. Agresibitatea pertsonon adierazpen gisa
Orri honetan, agresibitatea beste begirada batetik ulertzea proposatzen da. Helburua da agresibitatea ez ikustea arazo edo akats moral gisa, baizik eta pertsonaren oinarrizko beharren adierazpen gisa.
- Enpatia
- Mugak
- Osotasuna
- Aitortza
Zer da agresibitatea, begirada hezitzaile batetik?
Sarritan, agresibitatea portaera negatibo edo desegoki gisa ulertu izan da, ona edo txarra den epaituz. Juul-ek (2015), ordea, bestelako irakurketa bat proposatzen du: agresibitatea ezin da ikuspegi moral hutsetik ulertu.
Ikuspegi honetatik, agresibitatea pertsonaren oinarrizko beharren adierazpen bat da, bere osotasuna, muga pertsonalak eta balioa defendatzeko modua.
Mugak eta osotasuna
Agresibitatea askotan agertzen da pertsonak bere mugak urratuak sentitzen dituenean. Haserre edo erreakzio oldarkor baten bidez, gazteak bere burua defendatzen ari da, bere autonomia eta balioa aldarrikatuz.
Prozesu hori funtsezkoa da identitate pertsonal sendoa garatzeko, eta ezin da automatikoki desegoki gisa etiketatu.
Konexioa eta aitortza eskatzeko saiakera
Jarrera oldarkor baten atzean, askotan, honako mezu isil hau dago ezkutuan:
“Mesedez, ikus nazazu ni eta ulertu zer behar dudan.”
Agresibitatea, beraz, askotan, konexioa eta aitortza lortzeko saiakera desesperatua da, beste baliabiderik ez dagoenean.
Agresibitate eraikitzailea eta suntsitzailea
Juul-ek agresibitatearen bi adierazpen bereizten ditu:
- Agresibitate eraikitzailea: energia mobilizatzailea, pertsonak bere beharrak modu osasungarrian defendatzeko erabiltzen duena.
- Agresibitate suntsitzailea: energia hori beste pertsonen aurka edo harremanak apurtzeko erabiltzen denean.
Begirada hezitzailearen erronka ez da agresibitatea ezabatzea, baizik eta modu osasungarrian bideratzen laguntzea.
Bideo honetan, agresibitatea ikuspegi moraletik haratago ulertzeko gako nagusiak azaltzen dira, begirada eraldatzaile batetik.
3. Praktikara eramatea
Praktikara eramatea
Atal honen helburua da aurretik landutako marko kontzeptuala egoera errealetara eramatea. Teoria ez da helburu bat berez, baizik eta esku-hartze hezitzaileak pentsatzeko tresna.
- Eskola-kiroleko kasu erreal bat aztertuko da
- Jokabidea baino haratago begiratzea landuko da
- Esku-hartze hezitzaile posibleak hausnartuko dira
3.1. Kasu praktiko baten lanketa
Orri honetan, egoera erreal baten bidez, aurreko orrietan landutako begirada praktikara eramango dugu. Helburua da jokabidea epaitu ordez, egoera interpretatzen ikastea.
- Enpatia
- Beharren identifikazioa
- Testuinguruaren ulermena
- Esku-hartze hezitzailea
Gatazka egoera bat aztertzen
Jarraian aurkezten den kasua eskola-kiroleko egoera erreal batean oinarrituta dago. Helburua ez da erantzun zuzen bakarra aurkitzea, baizik eta egoera ulertzeko eta esku-hartze hezitzaile bat pentsatzeko gaitasuna lantzea.
Entrenamendu batean, partida erdian, ikasle batek epailearen erabaki baten aurrean haserre bizia erakusten du: oihu egiten du, materiala jaurtitzen du eta taldekide bati errua botatzen dio. Gainerako ikasleak geldirik geratzen dira, eta tentsioa nabarmen handitzen da.
Hausnarketarako galderak
- Zer jokabide ikusten dituzu? Eta zer emozio antzeman daitezke jokabide horren atzean?
- Zer behar egon daitezke ase gabe egoera honetan?
- Zer testuinguru-faktorek eragin dezakete jokabide horretan?
- Zein arrisku ditu jokabidean soilik zentratzeak?
Esku-hartze hezitzaileari begira
Orain, pentsatu nola esku hartu egoera honetan begirada eraldatzaile batetik. Helburua ez da jokabidea zigortzea soilik, baizik eta ikasleari laguntzea bere emozioak eta beharrak modu egokiagoan adierazten.
- Non eta nola esku hartuko zenuke unean bertan?
- Zer esango zenioke ikasleari, eta zer ez?
- Nola uztartu muga argiak eta enpatia?
Bideo honetan, kasuaren analisia egiten da, eta esku-hartze hezitzaile posible batzuk proposatzen dira, aurretik landutako begiradatik abiatuta.
4. Amaiera
Itxiera
Atal honek 1. moduluan landutakoa sintetizatu eta finkatzeko balio du. Helburua da ikasleak bereganatutako begirada eraldatzailea kontziente egitea.
- Moduluaren ideia nagusiak infografia bidez laburbiltzen dira
- Ikasitakoa finkatzeko galdetegia eskaintzen da
4.1. Infografia eta galdetegia
Orri honetan, infografia baten bidez, 1. modulu honetan landutako ideia nagusiak modu bisual eta sintetikoan jasotzen dira. Helburua ez da eduki berria gehitzea, baizik eta ikaskuntza finkatzea.
Infografia hemen ikus dezakezu (JPG):
- Gatazkaren Definizioa eta Eraldaketa: gatazka giza bizikidetzaren ezinbesteko osagaia da; ikuspegi eraldatzaileak gatazka harremanak hobetzeko eta errealitatea eraldatzeko aukera gisa ulertzea proposatzen du.
- Jokabide Gatazkatsuen Zergatia Gazteetan: jokabide oldarkorren atzean, askotan, frustrazioa eta behar ase gabeak daude (autonomia edo aitortza bezalakoak).
- Agresibitatea: Pertsonon Adierazpen gisa: agresibitatea ez da akats morala; pertsonaren osotasuna eta mugak defendatzeko adierazpena izan daiteke.
- Ikuspegi Eraldatzailea: Saihestu beharrekoak: jokabidean soilik zentratzea edo etiketatzea; jokabidearen atzean dagoen adierazpidea ulertzea da gakoa.
- Esku-hartze Pedagogikoaren Beharra: esku-hartzea enpatian, mugaketa argietan eta bideraketan oinarrituko da, gatazka hazkunderako aukera gisa ulertuta.
Hau da lehen moduluaren laburpen orokorra: gatazkari buruzko begirada eraldatzeko lehen urratsa.
Bideo honetan, infografian jasotako bost puntu nagusiak azaldu eta lotzen dira, moduluan zehar landutako begirada eraldatzailea finkatzeko.
1. modulu honetan landutako ideiak finkatzeko, jarraian aurkituko duzun galdetegi laburra betetzea proposatzen da. Galdetegi honek modulu honen amaiera markatuko du.
Galdetegira joan