Konexioa eraikitzen - moduloko oinarri teoriko praktikoak
| Gunea: | Athlon |
| Ikastaroa: | Gatazken kudeaketa eskola kirola adinean |
| Liburua: | Konexioa eraikitzen - moduloko oinarri teoriko praktikoak |
| Nork inprimatua: | Gonbidatua |
| Data: | larunbata, 2026(e)ko maiatzaren 9(e)an, 14:24(e)tan |
1. Ongietorria: konexioa ardatz
2. modulu honetan Komunikazio Ez Bortitzaren oinarriak landuko dira, konexioa ardatz hartuta. Helburua da gazteen arteko gatazkak modu eraikitzailean kudeatzeko tresnak barneratzea.
- Entzute aktiboa eta emozioen identifikazioa
- KEB: hitzen atzean dauden beharrak ulertzea
- Gatazka bideratzeko tresna praktikoak
- Konponbide kolaboratiboak (irabazi–irabazi)
Ongietorria: konexioa ardatz
Ongi etorri bigarren modulura. Modulu honen ardatza konexioa izango da. Zergatik? Komunikazio Ez Bortitzaren (KEB) oinarriak landuz, gazteen arteko gatazkak modu eraikitzailean kudeatu eta harremanen kalitatea hobetu nahi delako.
Lehenik, ulermen kontzeptuala landuko da (entzute aktiboa, enpatia eta KEB). Ondoren, tresna praktikoak eta konponbide kolaboratiboak aurkeztuko dira. Azkenik, bi kasu praktiko landuko dira, ikasitakoa egoera errealetara eramateko.
Gatazka baten aurrean, zer egiten da lehenengo: erantzun ala ulertu? Modulu honetan, ulermena konexiorako ate gisa landuko da.
2. Ulermen kontzeptuala
Atal honetan, Komunikazio Ez Bortitzaren (KEB) oinarriak ulertzeko kontzeptu giltzarriak landuko dira. Helburua da gatazken aurrean konexioa lehenesteko begirada bat eraikitzea.
- Entzute aktiboa eta enpatia
- Emozioen identifikazioa
- Beharren ulermena
- KEBren lau osagaiak
- Konponbide kolaboratiboak
Ulermen kontzeptuala
Komunikazio eraginkorra ez da soilik hitz egokiak aukeratzea, baizik eta entzuteko eta ulertzeko modua eraldatzea. Atal honetan, Komunikazio Ez Bortitzaren oinarriak pausoz pauso landuko dira.
Lehenik, entzute aktiboaren garrantzia eta emozioen identifikazioa aztertuko dira. Ondoren, hitzen atzean dauden beharrak identifikatzeko gakoak landuko dira Komunikazio Ez Bortitzaren bidez. Azkenik, gatazkak bideratzeko tresnak eta konponbide kolaboratiboen logika aurkeztuko dira.
- Entzutetik konexiora
Entzute aktiboaren indarra eta emozioen identifikazioa. - Hitzetatik harago: beharrak identifikatzea
Komunikazio Ez Bortitzaren oinarriak eta lau osagaiak. - Gatazka bideratzeko baliabideak
Autonomia eta erantzukizuna sustatzeko tresna praktikoak. - Irabazi–irabazi bidean
Konponbide kolaboratiboak eta hezitzailearen rol eraldatua.
Azpi-atal bakoitzean, audio labur batek edukiaren haria aurkeztuko du, eta ondoren bideoaren bidez kontzeptuak sakonduko dira. Gomendagarria da edukiak ordenean lantzea, ulermen progresiboa bermatzeko.
2.1. Entzutetik konexiora
Atal honetan entzute aktiboaren garrantzia ulertuko dugu, baita emozioen identifikazioa konexioa sortzeko ezinbesteko tresna dela ere.
- Konfiantza giroa sortzen duelako
- Bestearen jarrera ulertzen laguntzen duelako
- Gatazka deskalatzeko lehen pausoa delako
Entzute aktiboa ez da soilik isilik egotea edo hitzak entzutea. Prozesu kontziente eta borondatezkoa da, hizlariak transmititzen duen mezua ulertu dela erakusteko.
Gatazka egoeretan, entzute aktiboak konfiantza giroa sortzen du, eta beste pertsona ulertua eta baloratua sentiarazten du. Horrek, zuzenean, tentsioa jaistea eta elkarrizketa posible egitea ahalbidetzen du.
- Hitzik gabeko entzutea:
Gorputz jarrera irekia, begien kontaktua eta keinu bidezko presentzia. - Hitzen bidezko entzutea:
Parafraseoa, laburpena eta galdera irekiak erabiliz, bestearen mezua ulertzen ari garela adieraztea.
Entzute aktiboa eraginkorra izan dadin, enpatia beharrezkoa da. Enpatiak bestearen esperientzia eta emozioak ulertzea ahalbidetzen du, emozioak askotan ase gabeko beharren adierazle direlako.
Ikusi ondorengo bideoa, non entzute aktiboaren eta emozioen identifikazioaren gako nagusiak azaltzen diren.
Gatazka batean zaudenean, zer egiten duzu lehenengo: erantzun ala entzun? Zer aldatuko litzateke entzute aktiboa lehenetsiko bazenu?
2.2. Hitzetatik harago: beharrak identifikatzea
Atal honetan Komunikazio Ez Bortitzaren (KEB) oinarriak ezagutuko ditugu, gazteek esaten dutenaren atzean dagoena ulertzeko.
- Epaitzetik ulertzera igarotzea
- Jokabidetik beharrak ikustea
- Konexioa lehenestea
Komunikazio Ez Bortitza Marshall Rosenberg psikologoak sortu zuen, gizakien arteko ulermena eta enpatia sustatzeko. Bere abiapuntua argia da: gatazka egoeretan, hitzek baino gehiago adierazten dute beharrak.
KEBren arabera, bortizkeria ez da soilik eraso fisikoa. Bortizkeria da bestea mintzeko, urruntzeko edo defentsan jartzeko egiten edo esaten den guztia. Askotan, hori gertatzen da gure beharrak asetzeko beste modurik aurkitzen ez dugunean.
KEBren funtsa ez dago erabiltzen diren hitzetan, baizik eta jartzen den kontzientzian. Asmoa da konexioa eta lankidetza bilatzea, norberaren eta bestearen beharrak zainduz.
- Behaketa:
Gertatzen dena deskribatzea, epairik eta interpretaziorik gabe. - Sentimenduak:
Egoeraren aurrean pizten diren emozioak identifikatzea eta izendatzea. - Beharrak:
Sentimendu horien atzean dauden premia edo balio unibertsalak ulertzea. Hau da prozesuaren gakoa. - Eskaera:
Beharrak asetzen lagunduko duten ekintza konkretuak proposatzea.
Ikusi ondorengo bideoa, non KEBren oinarriak eta lau osagaien esanahia azalduko diren.
Gazte baten jokabide gatazkatsu baten aurrean, zer ikusten duzu lehenengo: jokabidea ala beharra? Zer aldatuko litzateke bigarrena lehenetsiko bazenu?
2.3. Gatazkak bideratzeko baliabideak
Atal honetan gatazkak autonomoki eta modu eraikitzailean bideratzeko tresna praktikoak aurkeztuko dira. Helburua da ikasleen agentzia eta erantzukizuna indartzea.
- Elkarrizketa egituratzeko
- Haserrea jaisteko
- Konponbideak sortzea errazteko
Gatazka egoeretan, funtsezkoa da ikasleek lasai hitz egiteko espazioak eta prozesua errazten duten baliabideak izatea. Tresna hauek ez dute gatazka konpontzen berez, baina elkarrizketa posible egiten dute.
Garrantzitsua da tresnen erabileran pixkanaka trebatzea, eta ez tresna bat baino gehiago aldi berean erabiltzea. Horrela, ikasleen autonomia eta segurtasuna handitzen dira.
- Ikasleen arteko bitartekaritza:
Ikasle bitartekariek entzute aktiboa erabiliz, bi aldeek entzunak direla senti dezaten laguntzen dute. - Adostasunaren aulkiak:
Hitz egiteko (ahoa) eta entzuteko (belarria) txandak errespetatuz, akordio batera iristea bilatzen da. - Telegramaren idazketa:
Mezuak laburtu eta zehazteko estrategia. Haserrea jaitsi eta behaketa objektibora hurbiltzen du. - Bakearen erruleta:
Aurrez adostutako konponbide positiboak eskaintzen ditu, ikasleek beraiek aukera dezaten.
Tresnen balioa ez dago konponbidea inposatzean, baizik eta ikasleei hautatzeko eta erabakitzeko aukera ematean. Horrela, gatazka ikaskuntza-iturri bihurtzen da.
Ikusi ondorengo bideoa, non gatazkak bideratzeko tresna hauek nola erabili azaltzen den.
Zer tresna iruditzen zaizu egokiena zure testuinguruan? Zer baldintza behar dira tresna horrek funtziona dezan?
2.4. Irabazi–irabazi bidean
Atal honetan konponbide kolaboratiboen logika ulertuko dugu: gatazkak ez konpontzeko soilik, baizik eta harremanak sendotzeko.
- Irabazi–irabazi irtenbideak
- Gazteen agentzia eta erantzukizuna
- Hezitzailearen rolaren eraldaketa
Konponbide kolaboratiboen helburua ez da gatazka kanpotik inposatutako irtenbide batekin ixtea, baizik eta gazteek beraiek sortutako eta bi aldeen beharrak kontuan hartzen dituen konponbide batera iristea.
Ikuspegi honek gatazka aukera bihurtzen du: ikasteko, hazteko eta erantzukizuna lantzeko aukera. Horrela, irtenbideak ez dira soilik eraginkorragoak, baizik eta iraunkorragoak ere bai.
Konponbide kolaboratiboak lortzeko, negoziazioaren arreta jarreretan jarri beharrean, jarrera horien atzean dauden beharrak identifikatu behar dira. Horrek aukera sortzaileak zabaltzen ditu, inork amore eman beharrik gabe.
Komunikazio Ez Bortitzaren ikuspegitik, sentimenduak gure beharrak asetuta dauden ala ez adierazten duten seinaleak dira. Konexioa lortzen denean, bi aldeek kontuan hartuak sentitzen dira.
- Inposatzailetik erraztaile izatera: prozesua gidatu, ez konponbidea eman.
- Entzute aktiboa lehenestea: gazteen autonomia eta autodeterminazioa sustatzeko.
- Agentzia bultzatzea: gazteek beren erabakien erantzukizuna har dezaten.
Ikusi ondorengo bideoa, non konponbide kolaboratiboen logika eta hezitzailearen rola azaltzen diren.
Zein da zure joera gatazka batean: konponbidea ematea ala prozesua erraztea? Zer irabazten dute gazteek bigarren aukera lehenetsita?
3. Praktikara eramaten
Atal honen helburua da aurreko ataletan landutako kontzeptuak eta tresnak egoera errealetan aplikatzea.
- Entzute aktiboa praktikan
- Beharren identifikazioa
- KEBren aplikazioa
- Konponbide kolaboratiboak
Teoria ulertzea ezinbestekoa da, baina praktikara eramatea da benetako ikaskuntza finkatzen duena. Atal honetan, bi kasu praktiko landuko dira, eskola-kiroleko egoera errealetan oinarrituta.
Kasu bakoitzean, arreta jarriko da nola entzun, nola identifikatu emozioak eta beharrak, eta nola eraiki konponbideak modu kolaboratiboan.
- Ikusi bideoa arreta osoz, egoera ulertzeko.
- Identifikatu agertzen diren emozioak eta beharrak.
- Hausnartu entzute aktiboaren presentziaz edo faltaz.
- Pentsatu nola eraiki daitekeen irabazi–irabazi irtenbide bat.
Jarraian, bi kasu praktiko aurkituko dituzu. Lehenengoan, entzute aktiboan eta KEBren aplikazioan jarriko da fokua. Bigarrenean, konponbide kolaboratiboen eraikuntza aztertuko da.
3.1. 1go Kasua
Kasu praktiko honen bidez, entzute aktiboa eta Komunikazio Ez Bortitza egoera erreal batean aplikatzea bilatzen da.
- Emozioen identifikazioa
- Beharren ulermena
- Erantzun proaktiboa
Kasu praktikoa 1
Jarraian ikusiko duzun bideoan, eskola-kiroleko egoera gatazkatsu bat aurkezten da. Egoera horretan, komunikatzeko moduak zuzenean eragiten du harremanaren bilakaeran.
Helburua ez da “zer egin behar zen” pentsatzea soilik, baizik eta nola entzun eta zer ulertu daitekeen identifikatzea, ondoren erantzun eraikitzaile bat proposatzeko.
Ikusi ondorengo bideoa arretaz. Lehenengo ikustaldian, saiatu egoera orokorra ulertzen.
- Zer emozio identifikatzen dituzu egoeran dauden pertsonengan?
- Zer beharren adierazle izan daitezke emozio horiek?
- Zein momentutan falta da entzute aktiboa?
- Nola erantzun zitekeen modu proaktiboago batean?
Gogoratu: KEBren helburua ez da egoera “konpontzea” berehala, baizik eta konexioa sortzea. Konexiotik abiatuta, irtenbideak posible bihurtzen dira.
3.2. 2. Kasua
Kasu praktiko honetan, konponbide kolaboratiboak eraikitzeko prozesua aztertuko da, bi aldeen beharrak kontuan hartuta.
- Behar unibertsalak identifikatzea
- Negoziazioa: jarreratik interesetara
- Irabazi–irabazi irtenbideak
Kasu praktikoa 2
Bigarren kasu praktiko honetan, gatazka egoera bat konponbide kolaboratiboen bidez nola bidera daitekeen aztertuko dugu. Helburua da irtenbidea nork sortzen duen arreta-gunean jartzea.
Ikuspegi honetan, hezitzailearen zeregina ez da konponbidea ematea, baizik eta elkarrizketa erraztea, gazteek beraiek aukera eraikitzaileak sortu ditzaten.
Ikusi ondorengo bideoa arretaz. Bigarren ikustaldian, arreta jarri nola eraikitzen den konponbidea.
- Zein beharrak agertzen dira gatazka honetan?
- Nola igarotzen da jarreratik beharren ulermenera?
- Zer aukera kolaboratibo sortzen dira elkarrizketan?
- Zein izan da hezitzailearen ekarpena prozesuan?
Konponbidea gazteek beraiek sortzen dutenean, erantzukizuna eta konpromisoa modu naturalean garatzen dira. Hori da irabazi–irabazi ikuspegiaren oinarria.
4. Amaiera eta galdetegia
Orri honek bigarren modulua ixteko azken urratsa biltzen du: hausnarketa eta galdetegia.
- Ikasitakoa berrikusi
- Galdetegia bete
- Hurrengo modulura pasatzeko prest egon
Bigarren modulu honetan, Komunikazio Ez Bortitzaren oinarriak landu ditugu, konexioa ardatz hartuta. Entzute aktiboa, beharren identifikazioa eta konponbide kolaboratiboak izan dira ikaskuntza-ibilbidearen ardatzak.
Ikuspegi honek gatazka ulertzeko modua eraldatzen du: arazo bat izatetik, harremanak zaintzeko eta hazteko aukera izatera. Orain, ikasitakoa finkatzeko unea da.
- Konexioa da gatazka bideratzeko abiapuntua
- Entzute aktiboa eta enpatia ezinbestekoak dira
- Sentimenduek ase gabeko beharrak adierazten dituzte
- Konponbideak kolaboratiboki eraiki daitezke
Bigarren modulua amaitzeko, ondorengo galdetegi laburra bete behar da. Galdetegi honek landutako eduki nagusiak ulertzen eta finkatzen lagunduko dizu.
👉 Hemen sartu galdetegira:
Galdetegira joan
Hurrengo moduluan, komunikazioan eta konexioan oinarritutako ikuspegi hau beste testuinguru eta egoera batzuetara eramaten jarraituko dugu.